Rusya’nın Açık Denizlere Açılması

Rusya, coğrafi konum bakımından kuzeyindeki buzlarla kaplı denizler ile güneyinde Boğazlar’a ve Karadeniz’e haiz Osmanlı Devleti içinde sıkışıp kalmış, sıcak denizlere çıkışı olmayan bir ülke konumundadır.

Bu yüzden deniz ticareti gelişmedi. XVIII. yüzyılın başlarında tahta çıkan Çar I. Petro’dan itibaren sıcak denizlere çıkma ve dünya ticaretinde söz sahibi olma politikasını ilke edinen Rusya, kendisine yayılma alanı olarak Osmanlı coğrafyasını seçti. Boğazlar’ı ele geçirerek Karadeniz’e başat olmak isteyen Rusya bu amacını gerçekleştirebilmek için oldukca çaba sarf etti. Ara sıra bu amacını gerçekleştirmeye oldukca yaklaşan Rusya, karşısında menfaatleri gereğince Osmanlı Devleti’ni destekleyen İngiltere ve Fransa’yı buldu.

Güneydeki denizlere çıkabilmek için Osmanlı Devleti’nin topraklarından geçmek mümkün olmayınca en uygun yolun Baltık bulunduğunu düşündü. Bu çerçevede İngiltere ile iş birliği yapmış olup ek olarak Osmanlı Devleti’nin elindeki Kırım, Lehistan ve Kafkasya topraklarına, sonrasında da Balkanlar’a hatta İstanbul Boğazı’na haiz olup bu hedeflerine ulaşmak istedi. Bilhassa Kırım, Rusya için oldukca önemliydi şundan dolayı Kırım; Karadeniz’e, İstanbul’a, Boğazlar’a ve Akdeniz’e açılmanın kapısı konumundaydı.

Çar Petro (Temsili)

Rus Çar’ı I. Petro’nun bir öteki hedefi de Balkanlar’daki Slavları kendine bağlamak oldu (Panslavizm). Bu hedefini gerçekleştirebilmek için Osmanlı Devleti ve Avusturya ile mücadeleden geri durmadı. Panslavizm ile ulaşmak istediği bir öteki stratejik planı da Balkanlar üstünden Ege ve Akdeniz’e açılmaktı.

1736’da Azak Denizi Rusya’nın kontrolüne geçti. Rus birliği 1770’de İngilizlerden almış olduğu destekle Avrupa’nın çevresinden dolaşıp Sakız Adası’nın karşısındaki Çeşme’de Türk donanmasını yaktı. Rusya, 1774’te Karadeniz üstünde hâkimiyet kurup 1783’te de Kırım’ı resmen topraklarına kattı. Osmanlı Devleti 1792 Yaş Antlaşması ile Kırım’ın Rusya’ya ilişkin bulunduğunu kabul etti.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir