Rusya’nın Orta Asya’da Yayılması

Rusya, 16. yüzyılın başlangıcında Altın Ordu Devleti’nin yıkılmasından sonrasında Kafkasya’da ve Karadeniz’in kuzeyinde kurulan Kazan, Ejder ve Sibir hanlıklarını ele geçirmeye başlamıştı. 19. yüzyılda ise Kafkasya’yı ve Doğu Türkistan (Uygurların yaşamış olduğu bölge) hariç Orta Asya’da Türklerin yaşamış olduğu bölgelerin tamamını ele geçirdi.

20. yüzyılın başlarında gerçekleşen 1905 Devrimi’ne Orta Asya Türk toplulukları da katıldı. Kurulan meşrutiyet yönetiminin getirmiş olduğu özgürlük ortamında Türkler ulusal kültürlerini geliştirme olanağı buldular. Yusuf Akçura, İsmail Gaspıralı, Hüseyinzade Ali şeklinde Türk aydınlarının da etkisiyle Türkler siyasal alanda örgütlenmeye başladılar ve 1906’da kurmuş oldukları Müslüman Birliği Partisi’nden Duma’ya temsilciler gönderebildiler.

İsmail GASPIRALI

Rusya’nın hemen sonra baskı politikası izlemesi üstüne Türkler, “Rusya Müslüman Türk Kavimlerinin Haklarını Koruma Cemiyeti”ni kurarak internasyonal alanda seslerini duyurmaya çalıştılar. Rus Çarlığı’nın Türklerin siyasal ve kültürel haklarını vermemesi üstüne, 1916’da Türk Ulusal Bağımsızlık Ayaklanması başladı. Çarlık rejiminin yıkılmasıyla kurulan yeni hükûmet döneminde, tüm halkların kanun önünde eşitliği kabul edilince 1-11 Mayıs 1917’de “Tüm Rusya Müslümanlarının I. Kurultayı”nı topladılar.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir