Sadeddin Köpek

Sadeddin Köpek Biyografisi

I. Alaaddin Keykubad’ın sağ koludur.

Sadeddin Köpek, Anadolu Selçuklu Devleti devlet adamı ve baş mimarıdır. I. Alaaddin Keykubad ve II. Gıyaseddin Keyhusrev dönemlerinde vazife yapmış ve devlet yönetiminde büyük söz sahibi olmuştur.

Sadeddin Köpek‘in yaşamının ilk yılları hakkında kafi informasyon bulunmamaktadır. Sadece baba ve annesinin Konya’nın saygı duyulan ailelerine mensup olduğu ve annesinin adının Şehnaz Hanım olduğu yönünde iddialar bulunmaktadır. Gerçek adı “Köpek bin Muhammed”, lakabı ise Sadeddin’dir

I. Alaaddin Keykubad döneminde emirlik görevinde bulunmuştur. Tarihçi İbn Bîbî tarafınca emîr-i şikâr, nakkaş ve mimar olarak bahsedilmiştir.

Sadeddin Köpek, 1226 senesinde I. Alaaddin Keykubad’ın Harput civarında Eyyûbîler’le yapmış olduğu harpte Selçuklu ordusunun sol kanat kuvvetlerinin kumandanlığını yapmış oldu.

Beyşehir gölü civarlarındaki Kubadabad Sarayı’ nın mimarı olan Sadeddin Köpek, 1235-1236 yılları aralığında Konya ve Aksaray şehirleri içinde bulunan ve günümüze kadar ulaşabilen Zazadin Hanı’nı da inşa ettirdi.

I. Alaaddin Keykubad‘ın ani ölümünden (1237) sonrasında, oğulları içinde çıkan taht kavgalarında II. Gıyaseddin Keyhusrev‘in tarafını tutarak onun tahta çıkmasını sağlamış oldu. II. Gıyaseddin Keyhusrev‘in taht’a çıkmasından sonrasında kendisi için tehdit görmüş olduğu mühim devlet adamlarını ve kişileri çeşitli sebeplerden öldürtmeye başladı. Harizmliler ile meydana getirilen savaşım sonunda yenilgiye uğradılar ve Sadeddin Köpek bu durumdan sorumlu tuttuğu atabegi Şemseddin Altunaba’yı öldürttü. Atabey Şemseddîn Altunaba, Tâceddîn Pervâne, saltanat naibi Kemâleddîn Kâmyar şeklinde mühim devlet adamlarını öldürttü ve Hüsâmeddîn Kaymerî, Celâleddîn Karatay şeklinde devlet adamlarını da görevlerinden uzaklaştırttı.

Sadeddin Köpek, Saltanat naibliği ve Pervanecilik görevlerine getirildi. Enerjisini kanıtlamak amacıyla Melikü’l-Ümerâ unvanıyla çıkmış olduğu seferde, 1238 senesinde Eyyubiler’in denetiminde olan Samsat kalesi ile öteki bazı kaleleri ele geçirdi ve tüm bu başarılarından sonrasında Anadolu Selçuklu tahtına geçmeyi düşünen Sadettin Köpek, tahtta hak iddia edebilmek için I. Gıyaseddin Keyhüsrev‘ in gayrimeşru evladı olduğu yönünde öykü ortaya attı. Anası Şehnaz Hatun’un Sultan I. Gıyaseddin Keyhusrev ile gayri meşru ilişkisi bulunduğunu, I. Gıyaseddin’den iki aylık hamile iken bir başkasıyla evlendiğini, kendisinin bu nikahtan yedi ay sonrasında dünyaya geldiğini, şu demek oluyor ki I. Gıyaseddin Keyhusrev’in gayri meşru evladı bulunduğunu iddia etti.

Öte taraftan devletin fena gidişinden sultanı görevli tuttu ve onun Abbasi halifelerinin sancağını değiştireceği, Abbasiler’i tanımayacağı söylentisini yaymaya başladı.

Saadeddin Köpek’in gücünün aşırı derecede artmasından endişelenen II. Gıyaseddin Keyhusrev, 1238 yılının sonbaharında Sadeddin Köpek‘le beraber Kubadabad Sarayı’na geldi.

Sâdeddin Köpek’i bertaraf etmeye kabul eden sultan fazlaca güvenilmiş olduğu hassa kölelerinden birini gizlice Sivas Subaşısı Hüsâmeddin Karaca’ya gönderip Sâdeddin Köpek’in ortadan kaldırılmasını emretti. Hüsâmeddin Karaca, Kubâdâbâd Sarayı’n-da bulunan sultanın yanına gitmeden ilkin Sâdeddin Köpek’e konuk olarak itimatını kazanmaya çalıştı ve kendisine sultanın hizmetine girmek istediğini bildirdi. Sâdeddin nezdinde gittikçe itibarı artan Hüsâmeddin Karaca hemen sonra bir ziyafet esnasında Köpek’i öldürmeye çalıştıysa da başaramadı. Sadece bu esnada Emîr-i evren Togan’ın kılıç darbesiyle yaralanan Köpek kendini sultanın şaraphanesine attı; burada şarabdâr ve adamları tarafınca öldürüldü. Cesedi demir bir kafes içine konularak Kubâdâbâd Sarayı’nın kale burcuna asıldı.

Sadeddin Köpek, 1239 senesinde Konya Beyşehir’de Kubâdâbâd Sarayında öldürülmüştür.

Sâdeddin Köpek hakkında geniş informasyon veren İbn Bîbî onun halka iyi davrandığını, mazlumlara yardım edip zalimleri şiddetle cezalandırdığını, bilhassa iktâ sahiplerinin çiftçilerden haksız vergi almalarını önlediği için onlar tarafınca fazlaca sevildiğini, eli bol ve hoşsohbet bulunduğunu söyler. Köpek’in Hârizmliler’e karşı yanlış siyaset izlemesi ve fazlaca kıymetli devlet adamlarını öldürtmesi devletin temellerini sarsmış, bu sebeple Anadolu Selçuklu tarihinde fena şöhret kazanmış ve uğursuz bir şahıs olarak tanınmıştır. Osmanlı tarihçilerinden Müneccimbaşı Ahmed Dede ondan “habis Köpek” diye bahseder, yaratılıştan soysuz, müfsit ve hasetçi bir emîr bulunduğunu kaydeder.

Sâdeddin Köpek’in 633-634 (1236-1237) yıllarında Konya’ya 22 km. uzaklıkta, Aksaray-Konya karayolundan 5 km. içeride Tömek köyü yakınında yaptırdığı kervansaray Zazadin Hanı diye meşhurdur. “Zazadin” adı Sâdeddin’in halk içinde söylenen bir şeklidir. Bazı araştırmacılar, Arapça kitâbede yer edinen “Köpek” kelimesinin “b” ile yazılmasından dolayı ismin Kübek yada Köbek olabileceğini kaydederse de bu durumun Arapça’da “p” harfinin bulunmayışıyla ilgili olduğu açıktır.

2016 senesinde TRT 1 de gösterilen Diriliş: Ertuğrul dizisinde Murat Garipağaoğlu tarafınca canlandırıldı.
Kaynak:Yaşam öyküsü.info

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir