Sadettin Köpek ve Gıyaseddin Keyhüsrev

Alâeddin Keykubâd, o dönemde dünyayı alt-üst eden ve hiçbir devlet tarafınca karşı konulamayan Moğol kudreti karşısında Moğol Kağanı Ögedey (Oktay) Han tarafınca kendi cihan hâkimiyetlerini tanıması şartı ile tahtının başlangıcında kalabileceği şartını kabul etmiş, böylece Moğolların sembollerine saygı göstermek suretiyle Anadolu’yu bir Moğol taarruzundan korumuştu. Bu zamanda Selçuklularla Moğollar arasındaki ilk sıcak temas; Moğolların Kırım kıyılarındaki tecim kenti Suğdak’ı işgal etmeleri ve şehrin ileri gelenlerinin Anadolu’ya sığınmaları sonunda A. Keykubâd’ın bir seferle Suğdak’ı fethetmesi (1227) ile olmuştur.

Sadettin Köpek

1239’da Moğollar şehri yeniden alıncaya kadar da buradaki Selçuklu hâkimiyeti devam etti. 1237’de oğlu İzzeddin Kılıç Arslan’ı veliahd atama etmiş olduğu şölende yediği kuş etinden zehirlenerek ölen Alâeddin Keykubâd’ın Gıyaseddin Keyhüsrev ve Rükneddin adlarında iki evladı daha vardı. Sultanın tayinine karşın Emîr Saadettin Köpek ve öteki emîrlerin gayretiyle büyük oğul II.Gıyaseddin Keyhüsrev 16 yaşlarında Selçuklu tahtına geçirildi.

Genç ve tecrübesiz sultan, kendisine tahtı elde eden Saadettin Köpek’i melikü’l-umerâ (başkomutan) görevine getirdi. Sadece bazı  devlet adamları ve Selçuklu hizmetindeki Harezm beyleri Alâeddin Keykubâd’ın vasiyetinin yerine getirilmediği sebebi öne sürülerek sultana karşıcılık ediyorlardı. Saadettin Köpek bu muhalif cepheden meydana gelen korku ortamından faydalanarak kendine rakip olabilecek kıymetli devlet adamlarını birer birer ortadan kaldırmak suretiyle sultanı kendi çıkarları doğrultusunda kullanıyordu. Bu doğrultuda Selçuklu hizmetindeki Harezmlilerin lideri Kayır Han’ı öldürtmesi sonucu Selçuklu hizmetinden ayrılan Harezmli askerler, geçtikleri bölgeleri yağmalayarak Urfa-Harran civarına çekilip bölgeye egemen oldular. Ülkede bu karışıklıklar sürerken Emîr Saadettin Köpek rahatlık ve güvenliği sağlamaya yönelik tedbirler almak yerine, kendisine rakip olabilecek Selçuklu emîrlerini ortadan kaldırmakla uğraşıyordu. Kendisinin Selçuklu hanedanından bulunduğunu iddia edecek kadar ileri giden emîrin tahta geçmeyi tasarladığı anlaşılınca, durumun geç de olsa farkına varan Gıyaseddin Keyhüsrev, Sivas subaşısının yardımıyla Saadettin Köpek’i öldürttü (1238).

Daha ilkin birinci derecedeki tüm Selçuklu emirlerinin öldürülmesinden dolayı Sultan Gıyaseddin, Sadettin Köpek’in yandaşlarının yerlerine ikinci derecedeki adları atadı.

Saadettin Köpek ne vakit öldü sorusunun cevabı 1238 senesinde olduğu benzer biçimde, Sadettin Köpek iyi mi öldü sorusunun cevabı da Gıyaseddin Keyhüsrev tarafınca Sivas subaşısının yardımıyla öldürtülmüş olmasıdır. Ek olarak Sadettin Köpek’in iyi mi öldürtüldüğüne dair kati bir kanıt yoktur.

Komut Sadettin Köpek’in kim olduğu hakkında daha detaylı data için Sadettin Köpek başlıklı yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir