Sanat ve Sanat Türleri

İnsanın varoluşuyla başlamış olan sanat; insan yaratıcılığının, yeteneklerinin ve düş gücünün mimari, fotoğraf, heykel, tiyatro, müzik ve edebiyat benzer biçimde çeşitli sanat etkinlikleriyle biçimlenmesidir. Sanat estetikliktir. Bu, sanatla alakalı yaratanın genel yasalarıyla sanatta ve hayatta güzelliğin kurumsal bilimi olarak da ifade edilebilir. Şu demek oluyor ki sanat güzel duyudur.

Sanat; hayal gücü, yaratıcılık, kabiliyet gerektiren, insanların duygularını, düşüncelerini, güzel duyu anlayışlarını vb.ni ortaya çıkaran bir faaliyettir. Sanat eserlerini gerçekleştiren insan kendini ifade etme, hayal enerjisini yansıtma ve tüm bu tarz şeyleri başka insanlarla paylaşmayı, sanat yöntemiyle gerçekleştirir. Bu açıdan bakıldığında sanat eseri, sanatın varlığının teminatıdır. Geçmişten günümüze değin tüm uygarlıkların sanat eserlerini inceleyen bilim dalı ise sanat tarihidir. Sanat zamanı; fotoğraf, heykel, mimari benzer biçimde çeşitli sanatların ortaya çıkışını, gelişimini, bu sanat dallarının birbirleri ve toplumla olan ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Sanat zamanı, insan çevresinde sanata mevzu olmuş tüm eserleri kronolojik sıraya nazaran inceler. Ek olarak herhangi bir sanat eserinin ortaya çıkış koşullarıyla beraber, eserle meydana gelen yenilikleri değerlendirir, değişiklik ve gelişimleri belirler. İnsanların çeşitli maddi gereksinimlerini karşılamak için yaptıkları, öğrenimle beraber edinim, beceri ve ustalık gerektiren dokumacılık, aşçılık, marangozluk ve duvarcılık benzer biçimde etkinliklere ergonomik sanatlar (zanaat) adı verilir. Bir zanaatla uğraşan, bir zanaatı meslek edinen kişiye ise zanaatkâr denir.

Edebiyat, müzik, fotoğraf, heykel, mimarlık, tiyatro vb. alanlarda insanda coşku ve hayranlık uyandıran sanatlara güzel sanatlar denir. Güzel sanatların herhangi bir branşında yaratıcılığı olan, yaratı veren hiç kimseye ise sanatçı denir. Sanat eseri ise sanatçıların duygu, yaratıcılık ve ustalık süreçlerinin ürünü olarak ortaya çıkardıkları emsalsiz, tek ve kıymetli eserdir. Güzel sanatlar; görsel ve biçimsel (plastik) sanatlar, sessel (fonetik) sanatlar ve ritmik sanatlar benzer biçimde türlere ayrılır.

Görsel ve Biçimsel (Plastik) Sanatlar İnsanın maddeye şekil vererek yarattığı bir sanat türüdür. Görsel ve biçimsel sanatlar dört ana grupta incelenebilir: fotoğraf, mimari, heykel, kabartma. Fotoğraf: İki boyutlu bir ifade biçimi, bir yüzey sanatıdır. Fotoğraf; çizgi ve boya ile herhangi bir yüzey üstüne, ışık altında görülen her şeyin yansıtılmasıdır. Resmin temel malzemesi boyadır.

İşlenen mevzuya nazaran fotoğraf türleri şunlardır:

• Portre, insanoğlunun dış görüntüsünü işler.

• Janr, günlük yaşamdan bölümler verir.

• Peyzaj, kır resmidir.

• İnterieur (enteriyör), ev içi resimlerini ihtiva eder.

• Ölüdoğa, cansız tabiat resmidir.

• Poster, reklam için meydana getirilen resimdir.

• Soyut fotoğraf, gerçek dışı betimlemelerdir.

Ek olarak mitolojik ve dinî mevzularla av ve harp sahneleri de resmin konusunu oluşturur.

Kullanılan malzemeye nazaran fotoğraf türleri şunlardır:

• Fresko, yaş sıva üstüne boyalarla meydana getirilen renkli duvar resimleridir.

• Temperra, bir fotoğraf yapma tekniğidir. Yumurta, bal ve zamk benzer biçimde kuruma özelliği olan malzemelerle yapılır.

• Guaj, sıvı zamkla sulu boya karışımı bir araç-gereç kullanılarak meydana getirilen fotoğraf türüdür.

• Pastel, hususi pastel kalemlerle yapılır. Ek olarak sulu boya ve yağlı boya ile meydana getirilen fotoğraf türleri de vardır.

Mimari: Her türlü yapı sanatıdır. Mimarinin en yaygın gruplaması şu şekilde yapılmaktadır: • Ilişik olduğu döneme nazaran mimari: İlk Çağ, Orta Çağ mimarisi benzer biçimde.

• Yapıların amacına nazaran mimari: dinî mimari, askerî mimari, sivil mimari benzer biçimde.

• Tarzına nazaran mimari: Barok mimarisi, Gotik mimarisi benzer biçimde.

• Kullanılan malzemeye nazaran mimari: ahşap mimari, taş mimari, tuğla mimari benzer biçimde.

• Ilişik olduğu kültüre nazaran mimari: Fransız mimarisi, Türk mimarisi benzer biçimde.

Heykel: Çeşitli maddelerin yontulması ya da kalıba alma tekniğiyle biçimlendirilmesi sonucu ortaya çıkan bir sanat türüdür. Heykel ya da heykelciklerin, figürinlerin yapımında taş, mermer, alçı, kil, toprak, ahşap, tunç ve bronz benzer biçimde malzemeler kullanılır . Kabartma: Taş, metal, kil, ahşap ya da alçı üstünde bazı yüzeyleri oyulan, bazı yüzeyleri ise kabartılan sanat eseridir.

Sessel (Fonetik) Sanatlar Sesler ve sözler vesilesiyle şekil kazanmış olan sanatlara sessel sanatlar denir. En mühim dalları edebiyat ve müziktir.

Edebiyat: Duyguların, düşüncelerin, hayallerin, talep ve amaçların söz ya da yazı ile güzel ve etkili bir halde anlatılması sanatıdır

Müzik: Duyguların ve düşüncelerin sesle biçimlendirildiği sanat türüdür. Evrensel bir yazışma aracı olarak kulağa hoş gelen bir yapısı vardır. Müziğin ilk çağlardan günümüze kadar çeşitli amaçlarla kullanıldığı bilinmektedir. Mesela hastalıkların tedavisinde, askerî harekâtlarda ya da dinî törenlerde kullanılmıştır

Ritmik Sanatlar Ritmik sanatlar insan vücudunun hareketlerinden doğan sanatlardır. Dans, opera, bale ve tiyatro bu sanat türüne girer.

Dans: Çoğu zaman insan ya da çalgı (bir ya da birden oldukça) sesine uyularak düzenlenen gövde hareketlerinin bütünüdür

Opera: Sözlerinin bütünü yada bir kısmı orkestra eşliğinde müzikli söylenen sahne oyunudur.

Bale: Belli figürlere, adım atışlara, sahne düzenine ve müziğe dayalı olarak meydana getirilen bir gosteri sanatıdır.

Tiyatro: İnsanı ve toplumu ilgilendiren olayların, gene insanoğlu tarafınca canlandırılmasıyla oluşan bir sanat türüdür. En eski sanat türlerinden olan tiyatronun trajedi, güldürü ve dram benzer biçimde türleri vardır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir