Satirik Şiir Nedir? Satirik Şiir Örnekleri ve Özellikleri

Toplumun yada kişilerin beğenilmeyen taraflarını açık ya da kapalı bir halde eleştiren, onların komik yönleriyle alan eden şiirlere “Satirik şiir” denir.  Aslen bu tür şiirlere Divan edebiyatında hicviye, Halk edebiyatında taşlama denilmektedir.

Satirik şiirlerin temelinde eleştirel bir tavır yatmaktadır. Özellikte cemiyet içinde mühim bir konumda bulunan şahsiyetler ve yöneticiler bu tür şiirlerde umursamazlık, mevki hastalığı ve çıkar sağlama şeklinde noktalarda bu tür şiirlere mevzu olmuştur. Oldukça eski bir mazisi bulunan satirik şiire Eski Yunan edebiyatında da rastlanmaktadır. Bilhassa Eski Yunan’da Diogenes’ın satirik şiirleri dikkat çeker. Türk edebiyatında da eleştiri şiiri denildiğinde akla gelen ilk isim Nef’î olmaktadır. Nef’i’nin bununla birlikte ölümüne de yol açan Siham-ı Kaza adlı eseri bu mevzuda oldukça meşhurdur. Gene bulunmuş olduğu dönemdeki toplumuna bir eleştiri getirmiş olduğu Terkib-i Bent adlı eseriyle Bağdatlı Ruhi bu türde tanınan bir isimdir.

Her eleştirinin içinde öğretici bir yön bulunduğundan bu tür şiirleri didaktik olarak niteleyenler de olmuştur.

Satirik Şiirlerin Özellikleri

  • Eleştiri şiirleri olarak bilinir.
  • Toplumun ya da kişilerin fena yönleri eleştirilir.
  • İğneleyici bir üslup barındırır.
  • Divan edebiyatındaki hicviye, Halk edebiyatındaki taşlamanın karşılığıdır.
  • İlk örneklerini Yunan Diogenes vermiştir.
  • Türk edebiyatında Nef’i’nin Siham-ı Kaza adlı eseri bu türde yazılan mühim eserlerdendir.
  • Satirik şiirleri ince ve keskin bir zeka gerektirir. 

Satirik Şiir Örneği

Bana Tahir Efendi kelp demiş
İltifat, bu sözde zâhirdir
Mâliki mezhebim benim zirâ
İtikatımca kelp tâhirdir
Nef’î

Yukarıdaki dörtlükte kendisine hakaret eden Tahir Efendi’ye ince bir kalem oyunuyla karşılık veren Nef’i’nin bu şiiri son aşama meşhur satirik şiirlerdendir.

Ek olarak Bkz -> ŞİİR TÜRLERİ

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir