Selçuklu İmparatorluğu Döneminde Türk Denizciliği

Selçuklu İmparatorluğu Döneminde Türk Denizciliği

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Selçuklu İmparatorluğu Döneminde Türk Denizciliği

Oğuz Türklerinin Orta Asya’dan Anadolu’ya göç etmeleri ve ufak Asya’da yerleşmeleri ile beraber Türkler, denizlerle ilk kez tanışmıştır. Türkler açık denizlere doğru yelken açmaya, karşılarına ilk kez çıkan ve sonsuzluğu çağrıştıran uçsuz bucaksız mavi suların gizemli dünyasını sorgulamaya başlamışlardır. Böylece, geçmişten gelip geleceğe uzanacak olan, köklü bir zamanı miras ve geleneğe haiz Türk denizciliği yeşermeye adım atmıştır. Türk denizciliği, Barbaros Hayreddin Paşa, Kılıç Ali Paşa benzer biçimde Büyük Amiralleri, Piri Reis, Ali Macar Reis benzer biçimde evrensel deniz haritacılığının öncüleri ile Dünya Denizcilik Zamanı’ne damgasını vurmuştur.

Doğu, İslam ve eski Türk Uygarlığı’nın informasyon birikimini, Akdeniz’de Rönesans’la aydınlanan yeni Batı Fikirleri ile kaynaştıran Osmanlı Türkleri, bugün bile şaşkınlık ve hayranlık uyandıran benzeri olmayan eserler meydana getirmişlerdir. Denizlerde kuvvetli oldukları dönemlerde, adeta mucizeler yaratan, altın çağını yaşayan, Akdeniz’i neredeyse bir iç deniz haline getiren Türkler, denizlerden çekildikleri dönemlerde oldukça ağır bedeller ödemişlerdir.

Oğuz Türkleri, Büyük Selçuklu Devleti Sultanı Alparslan liderliğinde 1071 yılından itibaren Anadolu’ya yerleşmeye başlamış ve 1081 yılına kadar öncü Türk Beylikleri, Ege ve Marmara kıyılarına ulaşmıştır.

Anadolu’daki ilk Türk deniz filosu 33 yelkenli vapur ve 17 kürekli gemiden oluşuyordu. Anadolu’nun Ege kıyılarındaki Smyrna (İzmir), Vurla (Urla), Kysos (Çeşme), Phokaia (Foça) ve Teos (Sığacık) fethinden sonrasında, 1081 senesinde Çaka bey tarafınca Smyrna (İzmir) limanında kuruldu. Çaka birliği 1089’da Midilli’yi ve 1090’da Sakız’ı ele geçirdi. Osmanlı birliği 19 Mayıs 1090’da Bizans donanmasını Sakız adası civarlarında yenerek ilk büyük deniz zaferini elde etmiş oldu.

 

Selçuklu sultanı Rûm Alaeddin Keykubad Alaiye’yi (Alanya) fethetti ve orada bir cephanelik kurdu. Alanya Selçuklu’nun Akdeniz filosunun ana limanı oldu. I.Keykubad sonrasında Amir Chupan komutası altında, Azak Denizi’ndeki Kırım yarımadasını ve Sugdak’ı ele geçirdi. Karadeniz’de Sinop merkezli bir filo kurdu. (1220 – 1237).

Türklerin, öteden beri denizciliğe merakı olduğu bilinmektedir. Eski Türk efsanelerinde hatta Türk hakanlarının çocuklarına verdikleri isimlerde de, çoğunlukla “deniz” adına rastlanılır. Türk hakanları için denizlere erişmek, denizlere hakim olmak en mühim ideallerdendir. Türkler, Orta Asya’dan göç etmeden ilkin de, Hazar denizinde denizcilik faaliyetleriyle meşgul olmuşlardır. Sadece bu bilgilerin tam manası ile doğrulanabilmesi için yeteri kadar kaynak toplanamamıştır.

Denizlere ulaşan Türk devletleri, kısa zamanda siyasal ve ticari yoldan denizlerden istifade etme yoluna gitmişlerdir. Altınordu Devleti ve İlhanlı Devleti benzer biçimde denizlerde ticari faaliyette bulunan başka bir Türk devleti de, Mısır Memluk Türk Devletidir.

 

Kaynak: Dr. Muhsin Kadıoğlu – Türk Denizcilik Zamanı

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir