Sıfat Fiil Ekleri Nelerdir? Sıfat Fiil Örnekleri

Adından da anlaşıldığı şeklinde fiillerin ödat görevinde kullanılmasına biz ödat eylem ya da ortaçlar denir. Fiillere gelmiş olarak onlara ödat görevini kazandıran eklere de “Ödat eylem ekleri” denir. Bu pencereden bakacak olursak ödat fiiller, bir yönüyle ödat iken bir öteki yönüyle de fiildir. Fiillere gelmiş olarak onları ödat meydana getiren ödat eylem ekleri şu şekildedir: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş 

Ödat eylem ekleri sayı olarak isim fiillerden fazladır sadece ezberlenmesi yönüyle kolay bir halde kodlanabilmektedir. Ödat eylem ekleri kodlaması şu şekildedir: Anası mezar dikecekmiş” 

Şimdi yukarıda yer edinen ekleri “Ödat eylem örnekleri” ile beraber verelim.

Ödat Eylem Ekleri ve Örnekleri

1) -dik, -dık, -duk, -dük

Bu fiilimsi çeşidinde oldukça sık kullanılan eklerin başlangıcında yer almıştır. Eklendiği sözcükleri ödat ya da isim yapar.

  • Tanıdık yüzleri selamlayarak toplantıdan ayrıldım. (“Tanımak” fiiline “-dık” eki gelmiş olarak onu cümle içinde ödat görevine taşımıştır.)
  • Dövüşte kırılmadık tabak neredeyse kalmamıştı. (“Kırılmak” fiiline “-dık” eki getirilerek ödat eylem yapılmıştır.
  • Bahsettiğin okul bu yıl başarısız olmuş.)
  • Bakmadık ev kalmamıştı.
  • Yazdığım roman okuyucu tarafınca beğenilmişti.
  • Hatırladığım sokaklar oldukça yabancı geliyordu.

2) -mış, -miş, -muş, -müş

  • Ödenmemiş hesapları ay sonunda getiriyordu. (“Ödenmek” fiiline gelen “miş” eki sözcüğü cümle içinde ödat görevinde kullandırmıştır.)
  • Kurutulmuş gıdaların sıhhat açısından yararlı olup olmadığı tartışılıyordu.
  • Yapılmış sınavları akşam dolabına kilitliyordu.
  • Babası gezmiş görmüş bir adama benziyordu.
  • Sınava çalışmış öğrenciler kendilerini belli ediyordu.

3) -an, en

  • Duyulan sesler işlerin {hiç de} iyi olmadığını gösteriyordu. (Duyulmak fiiline gelen “-an” eki sözcüğü ödat haline getirmiştir.)
  • Ağlayan gözlerle bana bakıyor sadece konuşmuyordu.
  • Geciken otobüsü beklemekten sıkıldı.
  • Gelen adamlar durmadan seni soruyordu.
  • Havalanan tayyare 150 yolcu kapasiteliydi.

4) -r, -ar, -er

  • Benzer sözleri daha ilkin de söylemiş oldu.
  • Güvenilir kaynakları gelen haberleri onayladı.
  • İşe yarar bir telefon bulamadık.
  • Beni güler yüzle kandırmaya çalıştı.
  • Başka bir çıkar yol bulamadık. 

5) -mez, -maz

  • Utanmaz adam bir de beni yakınma ediyor.
  • Dayanılmaz bir ağrı saplanmıştı kalbime.
  • Anlaşılmaz sözlerle kapıyı çarpıp çıktı dışarı.
  • Her fırsatta unutulmaz filmler arşivinden bahsederdi.
  • Para etmez eşyaları biriktiriyordu.

6) -ecek, -acak

  • Dün akşamki maçtan sonrasında ayakta duracak halim yoktu. (Durmak fiiline gelen “-acak” eki sözcüğü cümle içinde ödat görevine sokmuştur.)
  • Yardım edecek kimsesi yoktu çevresinde.
  • Sonuçlarına bakılacak hastalar sırada beklemesin.
  • Kendisine yetecek parayı alıp kayıplara karıştı.
  • Artık elinde satılacak bir eşyası kalmamıştı.
  • Gezilecek bölgeleri daha evvelde belirlemişti.

7) -ası, -esi

  • Kör olası adam bizi takip etmiş. (Olmak fiiline gelen “-ası” eki sözcüğü ödat eylem yapmıştır.
  • Dün geceden sonrasında olası senaryoları değerlendirmeliyiz.
  • Annelerimizin öpülesi elleri…
  • Gelecek yıllarda yaşanılası bir şehre atama isteyeceğim.
  • Ölesiye bir savaşım gösterdiler.

Ek olarak Bkz ⇒ Fiilimsiler

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir