Sultan Sencer Dönemi (1118 – 1157)

5 Kasım 1086 tarihinde Sincar’da doğan Sencer, Sultan Berkyaruk tarafınca Horasan Melikliği’ne atama edilmişti. O burada bağımsız bir halde yargı sürüyordu.

Sultan Muhammed Tapar öldüğü vakit hayatta bulunan beş oğlundan en büyüğü olan 13 yaşındaki Mahmud devlet erkânı tarafınca Büyük Selçuklu Devleti tahtına çıkarıldı. Muhammed Tapar’ın öteki oğullarından Mesud (1134–1152), Tuğrul (1132–1134) ve Süleyman (1160– 1161) Irak Selçuklu Devleti sultanlığı yapmışlar, yalnız Selçukşâh bu şerefe erişememişti.

Selçuklu Devleti tahtında başkalarının da gözü vardı. Muhammed’in oğulları Mes’ûd ve Tuğrul’un atabegleri de efendileri adına saltanatı ele geçirmek için zamanı uygun bulmuşlardı. Bu durum, tek başına Selçuklu Devletine başat olmak isteyen Sencer’i batıya yürümeye sevk etti. Mahmud’un amcasıyla antak kalma çabaları işe yaramadı. Sonuçta Büyük Selçuklu sultanlığını ele geçirmek isteyen iki rakip Sâve’de karşılaştı (10 Eylül 1119).

Özetlemek gerekirse Mevzu Başlıkları

Sencer’in Tahta Geçmesi

Sencer yeğeni Mahmud’u ordusunda bulunan 40 fil yardımıyla yenik edebildi, bu suretle Büyük Selçuklu Devleti sultanı oldu.

Türkmenistan Parası Manat’ta yer edinen Sultan Sencer’in Temsili Resmi

Mahmud’un vezîri Kemâlü’l–Mülk es– Sümeyremî ve kumandanları Sencer’den Mahmud’un bağışlanmasını istediler. Sencer de yeğenini bağışladı ve onu kızıyla evlendirerek kendine dâmad edindi. Mahmud, Sencer’in ilkin Mâhmelek Hatun adlı kızı ile onun ölümü üstüne öteki kızı Gevher Nesibe Hatun ile evliliğe ilk adımını attı.

Sencer Büyük Selçuklu Devleti’ni tekrardan tanzim etti. Rey, Mâzenderân ve Kumis şeklinde kent ve bölgeleri kendi hâkimiyet sahası içine aldı. Ek olarak Irak–ı Acem eyâletinin yarısı ile Gilân bölgesini şehzâde Tuğrul’a, Fars eyaletini ve Huzistan’ın yarısını ise Selçukşâh’a veriyordu. Mahmud’a da “sultan’’ unvanı ile merkezi Isfahan olmak suretiyle batı ülkeleri bırakılıyor, bu suretle “Irak Selçukluları’’ devleti meydana çıkıyordu.

Sencer de “sultanü’l– a‘zam” ve “sultanü’s–selâtîn” unvanları ile diğerlerinin üstünde en büyük sultanlık makamına oturuyordu. Mahmud ve öteki hanedan üyeleri ona tâbi oluyorlardı. Sencer Mahmud’un ordusunda kendisine karşı savaşan kumandanları tasfiye ve Irak Selçuklu Devleti idaresinde vazife alacak devlet adamlarını atama ettikten sonrasında geriye döndü.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir