Talat Paşa

Talat Paşa Biyografisi

İkinci Meşrutiyet döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti‘nin üç liderinden (Talat Paşa, Enver Paşa, Cemal Paşa) biridir. 280. Osmanlı Sadrazamı olarak vazife yapmıştır.

Talat Paşa, 1874 senesinde Kırcaali’de dünyaya gelmiştir. Tam adı, Mehmet Talat’dır. İlk öğrenimini Vize ilçesinde yapmış oldu. Edirne Askeri Rüştiyesini bitirdikten sonrasında Edirne Posta ve Telgraf idaresinde katiplik, Alyans İsrail Mektebi’nde Türkçe öğretmenliği görevlerinde bulunmuş oldu. Fazlaca genç yaşlarda siyasetle ilgilenmeye başladı, Sultan Abdülhamit II Han’a karşı savaşım eden jöntürklerin çalışmalarına katıldı. Meşveret Gazetesi ile cemaat bildirilerinin dağıtımını üstlendi. Bu çalışmalarından dolayı kovuşturmaya uğrayarak 1895’te tutuklandı. Selanik’te Posta ve Telgraf Müdürlüğünde memurluk ve başkatiplik yapmış oldu.

Selanik’te bulunmuş olduğu sırada İttihat ve Terakki Fırkası adını alan Osmanlı Özgürlük Cemiyeti’ni kurdu. İki kez İstanbul‘a giderek İttihad ve Terakki Cemiyeti’nin şubesini kurdu ve teşkilatlandırdı. Talat Paşa, Enver Paşa ve Cemal Paşa ile Üç Paşalar adlı bir grup kurdu.

1909 senesinde kurulan Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locasının ilk büyük üstadı olarak 1 yıl vazife yapmış oldu.

İkinci Meşrutiyet‘in ilanında 1908’de İttihat ve Terakki‘den milletvekili oldu. Hüseyin Hilmi Paşa kabinesinde İçişleri Bakanlığı’na getirildi, Babıali Baskını’nı düzenleyenler içinde yer aldı.

Balkan Savaşları esnasında, bölgedeki karışıklıkları önlemek amacıyla Doğu Anadolu’daki Osmanlı tebalı Ermeni vatandaşlara uygulanan tehcir kararını Dahiliye Nazırı (İçişleri Bakanı) olduğu 1915 senesinde bizzat planlamış ve uygulamayı organize etmiştir. Bu uygulama sebebiyle Batı kamuoyunda “soykırım yapmak”la suçlandı ve “bir numaralı Ermeni düşmanı” deklare edildi.

1917 senesinde sadrazamlığa doğrusu başbakanlığa getirildi. Gene aynı dönemde İttihat ve Terakki Fırkası’nın Reis-i Umumiliğini üstlendi.

Edirne‘nin Bulgarlar tarafınca ele geçirilmesinden sonrasında ordunun harekete geçerek şehri geri almasından sonrasında Bulgarlarla İstanbul’da meydana getirilen sulh görüşmesini birinci delege olarak katıldı.

Birinci Dünya Savaşı‘ndan çekilen Rusya ile Breslitowsk’da meydana getirilen sulh antlaşmasına Osmanlı Devleti adına katıldı. 3 Mart 1918 tarihinde meydana getirilen bu anlaşmada Talât Paşa’nın çabaları yardımıyla Rusya’nın 1878’de 93 Harbi esnasında işgal ederek almış olduğu Ardahan, Kars, Artvin ve Batum Osmanlı Devleti’ne geri verildi.

Temmuz 1918’de sadrazamlıktan ayrıldı. Birinci Dünya Savaşı’nın Osmanlı Devleti için büyük bir yenilgi ile neticelenmesinden sonra Ahmed İzzet Paşa’ya bıraktığı mektupta, millete karşı hesap vermek suretiyle geri geleceğini, gerekirse mahkemeye de çıkacağını bildirerek ülkeden ayrıldı.

Dünya Savaşı’nın sonunda Osmanlı Devleti yenik fikir Talat Paşa kabinesinin istifasından sonrasında 1-2 Kasım 1918 tarihinde İttihat ve Terakki’nin yedi lideriyle beraber bir Alman denizaltısıyla Odessa’ya firar etti. Aralık 1918’de Berlin’e geldi. İstanbul’daki sıkıyönetim mahkemesince (Âliye Divan-ı Harb-i Örfi), Talat Paşa 5 Temmuz 1919 tarihinde gıyabında İsmail Enver, Cemal Paşa ve Dr. Nazım ile beraber, Trabzon, Yozgat ve Boğazlıyan’da uygulanan katliamların planlayıcı ve uygulayıcısı olma suçundan idama mahkum edildi.

Talat Paşa, Hayriye Talat Bafralı ile evliliğe ilk adımını attı.

Talat Paşa, 15 Mart 1921 tarihinde Berlin’de Charlottenburg semtindeki Hardenbergstrasse’deki evinden dışarı çıktıktan sonrasında, 18 yaşındaki Ermeni Devrimci Federasyonu üyesi olan Soğomon Tehliryan tarafınca vurularak öldürülmüştür.

Cinayetinden sonrasında yakalanan Soğomon Tehliryan, cinayeti işlediğini itiraf ettikten sonrasında ve tehcirde geçirdiği travma sebebiyle ve cinnet geçirdiği sebebi öne sürülerek Alman mahkemesi tarafınca suçsuz bulunmuş oldu. Tehliryan, Alman Mahkemesinde 1.5 günlük bir yargılama sonrasında beraat etmiştir.

TBMM‘nin 1926 senesinde kabul etmiş olduğu bir kanunla ailesine ev tahsis edilmiş ve şehit aylığı bağlanmıştır. Ölümünden sonrasında Berlin’de Türk Mezarlığına gömülen Mehmet Talat Paşa’nın mezarı, 1943 senesinde alınan Bakanlar Kurulu sonucu ile 20 Şubat 1943 günü Türkiye’ye taşınmış ve Abide-i Özgürlük şehitliğine gömülmüştür.

Talat Paşa’nın Meşrutiyet ve I. Dünya Savaşı yıllarını ele alan anıları ölümünden sonrasında “Talat Paşa’nın Hatıraları”(1958), “Talat Paşa’nın Anıları” (1986, 1990) adı altında yayımlandı.
Kaynak:Yaşam öyküsü.info

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir