Tanzimat 2. Dönem Sanatçıları (Edebi Kişilikleri, Eserleri)

Osmanlı Devleti’nin yüzünü Batı’ya döndüğü bir ortamda oluşmuş olan “Tanzimat Periyodu Edebiyatı” kendi içinde değişik özellikler gösteren iki ayrı dönemde incelenmektedir. Sanat cemiyet içindir anlayışının aksine “Sanat için sanat” anlayışını benimseyen ve  1877-1895 yılları arasını kapsayan 2.dönemde daha fazlaca bireysel mevzular işlenmiştir. Bu dönem sanatçıları romantizm akımının yerine realizm akımını ön plana çıkarmışlardır. İlk dönemde başlatılan dilde sadeleşme hareketleri bu zamanda terk edilmiş ve dil ağır ve süslü bir halde kullanılmıştır.

Tanzimat ikinci dönem sanatçıları şu şekildedir:

  • Recaizade Mahmut Ekrem (1847 – 1914)
  • Abdülhak Hamit Tarhan (1852 – 1937)
  • Sami Paşazade Sezai (1860 – 1936)
  • Muallim Naci (1850 – 1893)
  • Nabizade Nazım (1862 – 1893)

İkinci Dönem Tanzimat Sanatçıları

RECAİZADE MAHMUT EKREM (1847 – 1914)

  • Galatasaray Lisesinde öğretmenlik meydana getiren sanatçı bu devrin en mühim isimlerindendir.
  • Gençlere yol gösterici bir özellik taşıyan sanatçı Serveti Fünun edebiyatının oluşmasında rol oynamıştır.
  • Şiir, roman, yazı, eleştiri şeklinde birçok türde yaratı vermiştir.
  • Eskiye karşı yeni edebiyatı kuvvetli bir halde savunmuştur.
  • Zemzeme adlı eserinin ön sözünde şiirle ilgili fikirlerini açıklamıştır.
  • Güzel olan her şey şiirin mevzusu olabilir diyerek şiirin konusunu oldukça genişletmiştir.
  • Evlatlarının erken ölümü sebebiyle eserine hüzün hakimdir.
  • Şiirlerini daha fazlaca aruz ölçüsü ile yazmıştır.
  • Muallim Naci ile kuvvetli bir halde eski-yeni tartışması yapmıştır.
  • Türk Edebiyatı’ndaki ilk gerçekçi roman olan “Otomobil Sevdası”nı yazmıştır.
  • Şiirlerinde romantizm, roman ve konularında realizm akımın tesiri görülür.

Eserleri:
Eleştiri: Takdir-i Elhan
Tiyatro: Afife Anjelik, Oldukca Bilen Oldukca Yanılır, Atala, Vuslat ya da Süreksiz Luk
Şiir: Nijad Ekrem, Nağme-i Seher, Pejmürde, Zemzeme, Yadigar-ı Şebab
Hikâye: Muhsin Bey, Şemsa
Roman: Otomobil Sevdası

ABDÜLHAK HAMİT TARHAN (1852 – 1937)

  • Ozan-i Azam olarak malum Abdülhak Hamit, bu devrin en üretken sanatçıların önderlik yapar.
  • Daha fazlaca şiirleriyle başarıya ulaşmış olmuştur.
  • Doğa, aşk, ölüm, doğa ötesi şeklinde mevzularda şiirler yazmıştır.
  • Birkaç şiirinin haricinde öteki şiirleri aruz ölçüsüyle ve ağır bir üslupla yazılmıştır.
  • Sahra kitabındaki şiirlerde kır ve köy yaşamını ele almış ve edebiyatımızdaki ilk pastoral şiir örneklerini vermiştir.
  • Edebiyatımızda doğa ötesi düşünceyi ileriye taşımıştır.
  • Edebiyatımızda Batılılaşma fikrinin kuvvetli savunucusu olmuştur.
  • Oynanmaktan ziyade okunması için birçok tiyatro oyunu yazmıştır.
  • Bazı tiyatroları nazım-nesir karışıktır.
  • Tiyatrolarında Shakespeare ve Victor Hugo’da fazlasıyla etkilendiği görülmektedir.
  • Romantizm akımının etkisindedir.

Eserleri:
Tiyatro: 
Serüven-yı Aşk, Nesteren, Eşber, Tezer, Finten, Turhan ya da Endülüs’ün Fetih edilmesi, Sabr-ü Sebat, İçli Kız, Duhter-i Hindu, İbn-i Musa, İlhan
Şiir: Sahra, Makber, Hacle, Ölü, Bunlar Odur, Divaneliklerim ya da Belde, Baladan Bir Ses…

SAMİ PAŞAZADE SEZAİ (1860 – 1936)

  • Eski edebiyata karşı çıkarak Batı edebiyatına yönelmiştir.
  • Realizm akımından etkilenmiştir.
  • Konularında teknik olarak daha güçlüdür.
  • Sanat için sanat görüşünü savunmuştur.
  • Mevzularını yerli yaşamdan seçmiştir.
  • Türk Edebiyatı’nda Batılı anlamda ilk hikayemiz olan “Minik Şeyler”i yazmıştır.
  • Devrin güncel mevzularından olan esirliği işlemesiyle dikkat çekmiştir

Eserleri:
Tiyatro: 
Şir (ilk eseri)
Roman: Sergüzeşt
Seyahat-sohbet: Rumuzü’l-Edep
Hikâye: Minik Şeyler

MUALLİM NACİ (1850 – 1893)

  • Tanzimat Periyodu’nde eski edebiyatı kısaca Divan Edebiyatı’nı korumak için çaba sarfeden sanatçıların önderliğini yapmıştır.
  • Gelenekçi ozan olarak bilinse de Batı tarzında şiirler de yazmıştır.
  • Eski edebiyattan kopmadan yenileşmenin taraftarı oldu.
  • Eserlerinde mütevazı bir dil kullanmayı tercih etmiştir.
  • Recaizade Mahmut Ekrem ile sert bir eski-yeni tartışması yapmıştır.
  • Recaizade Mahmut Ekrem’in Zemzeme adlı eserine karşılık olarak Demdeme adlı bir eleştirisini yazmıştır.
  • “Kulak için kafiye”yi savunanlara karşılık “Göz için kafiye” anlayışını savunmuştur.
  • Ulusal duygular içeren şiirlerinin yanında doğa, karamsarlık, gurbet şeklinde mevzuları ele almıştır.

Eserleri:
Lügat: Sözlük-i Naci, Istılahat-ı Edebiye
Eleştiri: Demdeme, Muallim
Şiir: Füruzan, Şerare, Ateşpare
Hatıra: Ömer’in Çocukluğu

NABİZADE NAZIM (1850 – 1893)

  • Bu devrin gözlemci yazarlarından biridir.
  • Edebiyata şiirlerle başlamış ve daha sonrasında roman ile hikayeye yönelmiştir.
  • Eserlerinde realizm ve natüralizmin tesirleri görülür.
  • Romanlarında mekan olarak İstanbul dışına çıkmıştır.
  • İlk köy romanımız olan “Karabibik”i yazmıştır.
  • İlk tezli romanımız “Zehra”yı yazmıştır.
  • Eserlerinde ruhsal ögeleri ustalıkla kullanmıştır.

Eserleri:
Şiir: Heves Ettim
Roman: Karabibik, Zehra
Hikâye: Zavallı Kız, Bir hatıra, Sevda

Tanzimat 2. Dönem Sanatçıları Kodlama

Tanzimat edebiyatının 2.dönem sanatçılarını kodlama yaparak çalışmanız gereksinim halinde hatırlamanızı kolaylaştıracaktır. Kodlama: SANıRıM (Sami Paşazade Sezai, Abdülhak Hamit Tarhan, Nabizade Nazım, Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci)

Tanzimat Periyodu I 1.Dönem Sanatçıları  ⇐

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir