Terim Anlam – Terim Anlam Nedir? Terim Anlam Örnekleri

Toplumsal bir olgu olan dil, bir toplumun gereksinimlerine yanıt vermek ister. Dolayısıyla bir sözcük gereksinimler doğrultusunda zaman içinde değişik anlamlara bürünür ve bunun sonucunda çeşitli anlamlar barındıran (gerçek, yan, mecaz benzer biçimde) sözcükler oluşur. Peki terim anlam nedir? Bilim, sanat, spor, edebiyat, iktisat benzer biçimde uzmanlık gerektiren alanlarda anlaşmanın kolaylaşması adına meydana gelen anlamlara “Terim anlam” denir. Mesela “Ödat ya da Fiilimsi” Türkçe dil bilgisiyle ilgili bir terimdir. “Tazyik, amper, atom” benzer biçimde sözcükler ise fizik bilimiyle ilgili terimlerdir. Bu terimlerin doğması ve gelişmesi ise bu bilim, sanat, spor vb. uzmanlık alanı gerektiren dalların gelişmesine paralel olmuştur.

Bazı sözcükler başka anlamlarla beraber terim anlam da içerebileceği benzer biçimde yalnız terim olarak bildiğimiz sözcükler de vardır. Mesela “Dekor” sözcüğünü bir evin süslenme amacıyla düzenlenme manasında günlük yaşamda kullanırız. Sadece “Oyunda anlatılanlar ile dekor içinde uyumsuzluk vardı.” cümlesinde artık bu sözcüğün tiyatro dalıyla ilgili bir terim anlamda kullanılmış olur. Görüldüğü benzer biçimde bir sözcüğün bulunmuş olduğu cümle bağlamında anlamını düşünmemiz son aşama önemlidir.

  • İstanbul Boğazı son günlerde turkuaz rengine büründü. (Boğaz: Coğrafi bir terim)
  • Yutkunurken boğazımda ağrı meydana geliyordu. (Boğaz= Gerçek anlam)
  • Bu sonuca ulaşmak günlük gelirimle yedi günü çarptım. (Çarpmak= Matematik T.A.)
  • Kaldırımdan yürümediğim için bisiklet çarptı. (Çarpmak= G.A.)
  • Güneş sisteminde yer edinen Dünya‘nın kendi etrafındaki dönüşü bir günde tamamlanır. (Dünya= Coğrafi T.A.)
  • Çocuklarını dünyalara değişmez insan. (Dünya=Mecaz A.)

Bazı terimlerin aşağıda yer edinen örneklerde de olduğu benzer biçimde değişik bir bilim, sanat, edebiyat, spor vb. dallarda kullanıldığını görebilmekteyiz:

  • Isı bugünlerde 30 dereceye kadar çıkmıştı. (Fizik)
  • Üçgenin iç açısı toplamda 180 derecedir.(Matematik)
  • Meydana getirilen koşuda dereceye girmeyi başarmıştı. (Spor)

Günümüzde yabancı dillerden alınan terimlerin mümkün olduğu kadarıyla Türkçe karşılıkları kullanılmaktadır. Sadece Türk Dil Kurumu yapmış olduğu araştırmada Türkçede 4394 yabancı terim sözcük bulunduğunu tespit etmiştir. Ek olarak bugün kullandığımız terim sözcüğünün kökeni Latince “son olan, sınır olan” anlamında kullanılan terminus kelimesine dayanmaktadır.

Terim Anlam Örnekleri

  • Yıldızlar gökyüzünü kaplamıştı. (Coğrafya)
  • Bu yazının ana fikrini kim söylemek ister? (Edebiyat)
  • Hiçbir şey ışık hızından öteye geçemez. (Fizik)
  • Sazın akordunu yapmayı öğrenemedim. (Müzik)
  • Suyun kaynama noktası rakıma göre değişiklik gösterir. (Kaynama=Kimya, Yükselti=Coğrafya)
  • Fablda intak ve teşhis sanatları yer almıştır. (Edebiyat)
  • En mühim gazel şairimiz Fuzuli’dir. (Edebiyat)
  • Şairler mahlaslarını şiirin son dörtlüğünde kullanmışlardır. (Edebiyat)
  • Bu bölgede ışınım sızıntısı devam ediyor. (Kimya)
  • Uzaydan gelen frekansları çözmeye çalışıyorduk. (Fizik) 

Bazı sanat, bilim, spor, bilim vb. alanlarda yer edinen terimleri şu şekilde özetleyebiliriz:

Fizik: dinamo, güç, faz, kaldıraç, türbin, yalıtkan, iletken, yerçekimi…
Kimya: yoğunlaşma, sıvı, gaz, çözelti, nötron, kütle, foton, asit…
Edebiyat: hece, nazım birimi, roman, üslup, tema, kafiye, redif…
Müzik: arpej, beste, melodi, es, düet, ritim, solfej, diyez, konçerto…
Tıp: anestezi, iltihap, antibiyotik, endoskopi, anjiyo, anemik, gastrit…
Coğrafya: vadi, okyanus, rüzgar, boylam, paralel, volkan, atmosfer…

Terim Anlamın Özellikleri

  • Terimler bilim, sanat, spor vb. alanlara ilişik anlamlarda kullanılan sözcüklerdir.
  • Bir terim sözcüğü başka bir alanda terim anlamda kullanılabilir.
  • Terim sadece cümle içinde anlam kazanabilir.
  • Bilim, sanat, edebiyat ve spor benzer biçimde alanlar evrensel özellikler barındırdığından yabancı dillerden Türkçemize terimler geçebilmektedir.

Referanslar

Referanslar

http://dergipark.gov.tr

https://www.merriam-webster.com/dictionary/term

http://www.businessdictionary.com/definition/term.html

Sözcükte Anlam I Yan Anlam I Mecaz Anlam I Videolu Anlatım

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir