Terkib-i Bend Nedir? Terkib-i Bent Özellikleri

Terkib-i Bend; 3-17 bend içinde değişen, felsefi düşünceleri, cemiyet eleştirisi ve dini konuların işlendiği bir divan edebiyatı şiir biçimidir. Divan edebiyatında çokça kullanılan bir şiir türüdür terkib-i bend.

Şiirin yapısı incelediğinde öteki divan şiiri türlerinden ayrı bir yapıda olduğu görülür: Beyitler bendleri, bendler ise terkibibenti oluşturur.

Terkib-i Bendin Özellikleri

  1. Bentlerden oluşan bir nazım biçimidir.
  2. Beyitler bentleri, bentler ise şiiri oluşturur.
  3. Bentlere hane adı de verilir.
  4. Bentlerin sayısı 3-17 içinde değişmiş olur. Sadece daha fazlaca 5-7 bent içinde kullanıldığı görülür.
  5. Bentlerdeki beyit sayısı ise 5-10 içinde değişmiş olur. 
  6. Bentlerin kafiye şeması gazelle aynıdır sadece her bendin sonunda araç isminde olan ve kendi içinde aynı şekilde kafiyelenen bir beyit daha bulunur: aa, ba, ca, da, ea… yy. Bentlerin sonunda yer edinen araç beyti öteki beyitlerden ayrı olarak kafiyelenir.
  7. Bentlerin sonunda yer edinen araç beyti aynen tekrarlanırsa bu şiir türüne Terci-i Bend adı verilir.
  8. Terkib-i Bentlerde felsefi düşünceler, tasavvufi düşünceler, toplumsal yergi ve dini mevzular işlenir.,
  9. Türk Edebiyatında terkibent denildiğinde akla gelen ilk isim Bağdatlı Ruhi’dir. Sürecinin eleştirisini terkibibentinde dile getiren Bağdatlı Ruhi’nin bu şiiri fazlaca meşhurdur.
  10. Tanzimat döneminde de Ziya Paşa terkib-i bendi başarı göstermiş bir halde kullanmıştır.
  11. Son bendin son dizesinde şairin mahlası yer verilmiştir.

Türk edebiyatında Fuzuli, Kalımlı, Nabi, Bağdatlı Ruhi ve Ziya Paşa’nın terkib-i bendleri meşhurdur. Fuzuli terkib-i bent şeklinde Kerbala için Al-i Aba Mersiyesi’ni yazmıştır. Kalımlı ise Kanuni Sultan Süleyman’ın ölümünden duyduğu üzüntüyü terkib-i bend şeklinde Kanuni Sultan Süleyman Mersiyesi’ni yazmıştır. Ziya Paşa’da Bağdatlı Ruhi’nin terkib-i bendine nazire yaparak bir terkib-i bent yazmıştır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir