Tezkire, Tezkire Nedir? Tezkirenin Özellikleri, Tezkire Örnekleri

Zikredilen manasına gelen Tezkire, şairlerin biyografisini içeren bir eserdir. Tezkire bir öteki adıyla da Tezkiretü’ş Şuara, şairlerin yaşam hikayelerini, yaratı adlarını ve örnek eserlerini muhteva eder.

Sanatçılar devirlerinde yaşamış meşhur şairlerin biyografilerini ve şiirlerini bir araya getirerek bir şiir antolojisi oluştururlardı. Böylelikle devrin meşhur şairlerinin tarih karşısında unutulmaması sağlanırdı. O dönemde yaşamış şairleri ve eserlerini bir arada topluca görebildiğimizden tezkirelerin önemi bu bakımdan oldukça fazladır. Şu sebeple yazıldığı dönemdeki şairleri, o devrin yaşam biçimini doğrusu zihniyetini bu eserlerde net bir halde görürüz. Tezkireler yazıldığı devrin zihniyetini yansıtması şeklinde özellikler bakımından bir tür edebiyat zamanı kapsamında da değerlendirilebilir.

Tezkiler genel olarak üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde giriş yapılır ve eserin yazılma sebebi, devrin şiir anlayışı ile eserin sunulmuş olduğu şahıs hakkında övgüler yer alır. İkinci bölümde ise şairlerle ilgili gerek yaşam gerekse yazınsal özellikleriyle ilgili bilgiler verilir. Bitiş olan son bölümde ise eserin yazılış hakkında bilgiler ile dualar yer verilmiştir.

Biyografiler her ne kadar nesnel bir tavırla yazılmaya çalışılsa da aynı bilhassa tezkirelerde geçerli değildir. Tezkirelerde ozan hakkında öznel düşünceler sanatlı bir üslupla bol miktarda yer verilmiştir.

Türk Edebiyatında Tezkire

Türk edebiyatında yazılan ilk tezkire örneği olarak Ali Şir Nevai’nin “Mecalisü’n Nefais” adlı eseri kabul görür. Çağatay sahasında yazılan bu eserin zamanı ise 15. yüzyıldır. Anadolu’da yazılan ilk tezkire eseri ise Sehi Bey’in Heşt Behişt’idir.

Türk edebiyatı tezkireler bakımından oldukça zengindir. Bu tezkireler haricinde Latifi’nin Latifi Tezkiresi, Aşık Çelebi’nin Meşair-üş-Şuara, Kınalızade Hasan Çelebi’nin Kınalızade Tezkiresi malum tezkirelerdendir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir