Trajedi Nedir?

Konusunu tarihten ve mitolojiden alarak seyirciye yaşamın acıklı ve korkulu yanlarını göstermeyi amaçlayan ve değişmeyen kurallar çerçevesinde etik bir ders veren manzum tiyatro türüne “Trajedi” denir. Tragedya olarak da malum bu tür, ” tragoidia” sözcüğünden türemiştir. Eski Yunan’da Dionysos törenleri esnasında dünyaya gelecek olan bu türde amaç ruhu kötülüklerden arındırmaktır.

Trajedi Nedir?

Trajedilerde tanrıların, tanrıçaların ya da kralların, prenslerin ve öteki asil insanların kendi aralarındaki mücadelesi belli bir çatışma düzeni çevresinde seyirciye aktarılmaktadır. Yiğitlik, kahramanlık, zerafet şeklinde kavramlar oyunlarda yüceltilirken kaba söz ve görüntülere kesinlikle yer verilmez. Sahnelenen oyun asil kesime hitap ettiğinden dolayı bu duruma ek olarak ehemmiyet verilmektedir.

Trajedilerin Amacı

Trajedilerde amaç tiyatroyu izleyen seyircilerin ruhunda korku uyandırabilmek, acıma duygusunu geliştirmek ve insanoğlunun ıstıraplarının sözcüsü olabilmektir. Böylelikle seyircilere bir terbiye dersi verilmiş olunur. Oyunda asla kesilmeyen ve oyun sonuna kadar devam eden bir gerilim mevcuttur. Bu gerilim, seyircide yüksek bir coşku yaratmayı başarabilmektedir.

Trajedi Mevzuları

Trajedilerde mevzular ya tarihten ya da mitolojik bir hikayeden alınmaktadır. Bundan dolayı daha ilkin de belirttiğimiz şeklinde kahramanların malum bir şahıs olmasına itina gösterilir. Fazlaca eski bir anane olarak trajedi tiyatro türünde kahramanların oyun sonunda ölmeleri fazlasıyla rastlanan bir durumdur.

Trajedi ve Üç Birlik Kuralı

İmkanların kısıtlı olmasından doğan üç birlik kuralı tiyatro oyunlarındaki süre, mekan ve olaydaki birliktir. Dram türüne kadar tiyatrolarda eğer olmazsa olmaz bir halde uygulanan üç birlik kuralı, trajedide de olmazsa olmaz bir kuraldır.

Gene bu tiyatro türünde toplumun tane ve geleneklerinin son aşama büyük bir yeri bulunmaktadır. Geleneklere karşı çıkmanın cezası kişiye oyunda temsili olarak ağır bir halde verilmektedir.

Trajedi Özellikleri (Tragedyanın Özellikleri)

Trajedi, Eski Yunanda doğan ve yaşamın acıklı, korkulu yanlarını ele alan bir çağdaş tiyatro türüdür.

Bu oyunlarda toplumun haiz olması ihtiyaç duyulan erdemler yüceltilerek seyirciye bir terbiye dersi verilir.

→  Mevzular günlük yaşamdan değil tarihten, efsanelerden ve mitolojiden alınmaktadır.

Trajedi kahramanları tanrı, tanrıça, kral, kraliçe, prens ve prensesler şeklinde asil kişilerden seçilmektedir.

Klasik ve kusursuz bir üslup barındırır.

Oyun asil kişilere yöneliktir ve sahnede kanlı görüntülere, kaba ve argo laflara yer verilmez.

Bu türün belirleyici özelliklerinden birisi de manzum olmasıdır fakat daha sonraki yıllarda düzyazı şeklinde de örnekler verilmiştir.

Bu oyunlarda terbiye ve erdemli olmak, toplumun geleneklerine bağlı kalmak son aşama önemlidir. Bu mevzuda zayıflık gösterenler ise oyun esnasında cezalandırılır.

Oyun, başından sonuna kadar acıklı ve korkulu vakaları ele aldığından seyircide devamlı bir coşku yaratmayı kolaylıkla başarmaktadır.

Üç birlik kuralı (süre, mekan ve vakada birlik) vardır.

Oyunlar çoğu zaman beş perdeden oluşur.

Koro, trajedinin eğer olmazsa olmaz ögesidir.

Trajedinin Doğuşu ve Gelişimi

Eski Yunan’da dini törenler esnasında Dionysos (Baküs) tanrısı adına bazı gösteriler düzenlenir ve bu gösterilerde koro çeşitli dini şiirleri bir şarkı şeklinde okurken bazı din adamları da dans eder. Zaman içinde dans eden kişiler koroda okunan şiirleri diyalog halinde sahnede oynarken başka kişiler de sahneye çıkarak diyaloga ortak olurlar.

Her yıl dini törenlerde sahnelenen bu gösteriler süre içinde profesyonelleşerek sahnede canlandırılan bir oyuna dönmüş olur. Dini törenler esnasında doğan trajedideki mevzular değişse de dini ritüellerden kalma terbiye ve erdem teması değişmez kurallar içinde yer alır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK YAZILAR
PDF
Tiyatro Nedir?
Dram
Güldürü

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir