Tunç Çağı – Tunç Devri

Devletin Doğuşu

Tunç Devrinde, yerleşim yerlerinin gelişmesi sonucunda İlk şehir devletleri oluşmaya başladı. İnsan toplulukları içinde savaşın başlaması müdafa için örgütlenmeyi kaçınılmaz kılarken, büyüyen kentte düzenin kurulması gerekiyordu. Tapınakların gölgesinde kalan su dağıtıcıları bu İş İçin devamlı hazır olarak bekliyorlardı. Su dağıtıcıları İktidara aday olduklarında kendilerine İshakku kiracı ziraatçi dediler. Bunun sebebi kendilerini tanrısal otorite ile birleştireme çabası içinde olmalarıdır. Zamanı süreç incelendiğinde devlet yöneticilerinin, siyasal partilerin en büyük çabalarından birinin dinden aynı şekilde yararlanmaya çalışmak olduğu görülecektir. Şehir yöneticileri zenginleşerek güçlendikleri süre rahipler İle çatışmaya girdiler. Çatışmada rahipler güçlerini korumayı başardılar. Bilhassa kentleri İşgale uğradığında krallar her şeylerini yitirirken, din adamları tinsel tesir eri sebebi ile bu duruma düşmediler. Krallara karşı acımasız davranan İşgalciler, rahiplere karşı daha saygılı davrandılar. Sargon merkezi devleti kurduğu süre rahiplerin üstünlüklerine son verdi.

Halk İsyanının Doğması

Güçlerini her geçen gün birazcık daha pekiştiren kral ve rahipler büyük oranda arazi sahibi oldular. Acımasızca halkı sömürmeye başladılar. Tunç üretimi oldukça zordu, bu yüzden de pahalı bir üründü, pahalı olduğundan sömürülen halk bu silahları elde edemedi. Silaha haiz olamadığı için de direnemedi; sadece Sümerler devrine gelindiğinde; Urgakina, ezilen halka dayanarak, sömürü düzenine isyan edebildi.

Urgakina yasalarında kendinden ilkin meydana getirilen kötülükleri de anlatır:

“Yüksek rahip fakirin bahçesine girdi, onu oradan kovdu”

“Eğer bir büyük insanın evi basit bir insanın evi İle bitişikse o büyük adam her hangi bir uygun karşılık ödemeden evi kendininkine katabilirdi. ”

Orta Sınıfın Gelişmesi Aden-Cehennem Kavramları

Tunç Devrinde üretilen malların ihraç edilmesi uygarlığın oldukca daha geniş alanlara yayılmasına niçin oldu. Ticaretin gelişmesiyle beraber hususi iyelik anlayışı daha da gelişti. Erken Tunç Çağının ekonomisi satın alma gücünün aşrı derecede belli ellerde toplanması ile sonuçlandı. Bu da ekonominin fosilleşmesine yol açtı. Bu yapının kırılmasında mecburi tüketim malları ve lüks mallara duyulan talep etkili oldu. Uygulamada hammaddeyi sağlamak için üreticiyi örgütlemek ve kendi mallarını almaya razı etmek gerekiyordu. Kaniş bu amaçla kullanılan yerleşme yerlerinden biridir. Hammadde almanın bir yolu da tabanca kullanmaktı.

Orta derslik tecim vasıtasıyla büyüdü. Orta sınıfın büyümesi ideoloji alanında da kendini gösterdi. Yaşlılar ve soylular tarafınca uygulanan yasalar yerini yazılı yasalara bıraktılar. Kral kendini  “Adaletin bekçisi” duyuru etmek mecburiyetinde bırakıldı. Tüm diktatörler varlıklarını hakkaniyet terimi üstüne oturtmaya çaba ettiler. Kendileri dışındaki herkesi hakkaniyet şemsiyesi altına alarak sömürülerini sürdürmeye ortam hazırladılar. Diktatörler kendilerine dinsel bir kutsallık vererek de kendi farklılıklarını, kanun dışı konumlarını saklamaya çalıştılar. Mesela Osmanlı Devleti yöneticisi halifedir.

Sadece, orta sınıfın büyümesi uzun ömürlü olmaz, toplunda her geçen gün etkinlik kazanan din adamları aden – cehennem kavramlarını yaratarak, orta derslik elindeki zenginliklere el koyarlar.

Kıymetli Madenlerin Kullanılması

Tunç Çağı (Tunç Devri)

Savaşlar sonucunda yada kentleri işgale uğradığında zenginliklerin ansızın yok olması büyük evlere ve toprak zenginliğine dayalı serveti daha dayanıklı mallara yöneltti. Dayanıklı ve kıymetli maden olarak altın ve gümüş ön plana çıktı.

Para ekonomisinden en oldukca ziyanı köylüler görmüş oldu. Köylünün el emeği ehemmiyet kaybetmeye başladı. Akadlarda:  1 Gur arpa 1 şekelden, 3 şekele kadar terfi etmiştir. Fiyatlardaki yükselme aslına bakarsak enflasyonun sonucudur. Tunç Devrinde, servetlerin üretim yerine yağmadan sağlanması enflasyona niçin olmuştur.

Mezopotamya’da Tunç Devrinde yazı bulunmasıyla zamanı çağlar adım atar. Sadece Dünyanın geri kalanında yazı olmadığından, Tunç ve Demir devirleri tarih öncesi dönem içinde değerlendirilir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir