Türk İslam Devletleri Bilim İnsanları

Harezmi (?-847)

Cebir biliminin kurucusu olarak kabul edilen Harezmi; matematikçi, gökbilimci ve coğrafyacıdır. Avrupa’da Alkarismi olarak bilinmektedir. Cebiri geometride kullanarak analitik geometrinin temelini oluşturmuştur. En mühim eserleri Kitâbü’l Hisâbi’l-Hindi ve Kitâbü’l Muhtasar fi hisâbi’l cebr ve’l mukâlebe’dir.

Farabî (870-950)

Türkistan’ın Farab şehrinde doğduğu sanılan Farabî (Görsel 5.17), iyi bir eğitim görmüş fizik, astronomi, mantık, müzik ve politika şeklinde alanlarda eserler vermiştir. Aristo mantığını en iyi kavrayan ve açıklayan şahıs olduğundan ikinci öğretmen anlamına gelen Muallim-i Sâni ünvanıyla anılır. İhsâ’ül-Ulûm adlı eserinde bilimleri sınıflandırmış, bundan dolayı de İslam dünyasında bilimleri sınıflara ayıran ilk şahıs olarak tarihe geçmiştir. Musiki kitabı da yazmış olan Farabî, Batı dünyasında Alfarabius (Elfarabyus) olarak bilinmektedir.

İbni Sina (980-1037)

Buhara civarlarındaki Efşene köyünde dünyaya gelmiştir. Eğitimine Kur’an ve edeb ilimlerini öğrenerek adım atmıştır. Fıkıh, mantık, astronomi ve felsefe de okuyan İbni Sina (Görsel 5.18), 16 yaşlarında tıp eğitimine başlamış ve kendisine başarılardan dolayı eş-şeyhü’r-reîs unvanı verilmiştir. Batı’da ise Avicenna (Avisenna) olarak bilinir. Bulaşıcı hastalıkların gözle görülmeyen küçük kurtçuklardan (mikrop) kaynaklandığını tespit etmiş, kan dolaşımının iyi mi gerçekleştiğini açıklamış ve başarı göstermiş ameliyatlar gerçekleştirmiştir. İbni Sina’nın El-kânûn fi’t-tıbb adlı kitabı Batı’da uzun bir süre ders kitabı olarak okutulmuştur. İnsanlığa büyük hizmetleri dokunan İbni Sina’nın adı, günümüzde Ay’da bulunan bir kratere verilmiştir.

Bîrûnî (973-1048)

973 senesinde Harezm şehrinde dünyaya gelmiştir. Astronomi (Görsel 5.19), matematik, fizik, tıp, coğrafya ve tarih mevzularında mühim eserler vermiştir. Batı’da Aliboron adıyla anılmaktadır. Ek olarak jeodezi (yeryüzü bilgisi) biliminin kurucusu kabul edilir. Gazneli Mahmud’un Hint seferlerine iştirak etmiştir. En mühim eseri, El Asarü’l Bakiye’dir. Bu mühim eserinde çeşitli toplumların kullandıkları takvimleri ay ve yıllardaki farklılıkları dini gün ve bayramları sebeblerini incelemiştir.

El Hazini (?- 1155)

XII. yüzyılda İran’da yaşamış, gökbilimci ve mekanikçidir. Sultan Sencer’e sunmuş olduğu astronomi kitabında, çeşitli şehirlerin enlem ve boylamları, yıldızların konumları ve muhteşem astronomi tabloları vardır. Yapmış olduğu duyarlı terazi yardımıyla metallerin ve taşların saf olup olmadıklarını anlayabiliyor, iki elementten meydana gelen alaşımlarda metallerin karışım oranlarını bulabiliyordu. Bu mevzuyla ilgili olarak yazdığı eserinin adı Kitabül Mizanil Hikme’dir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir