Türk İslam Devletlerinde Şifahaneler

Türk İslam devletlerinde ilk şifahaneler Gazneliler ve Karahanlılar Periyodu’nde yapılmıştır. Bu devletlerden bir süre sonrasında kurulan Selçuklular, mühim tecim yolları üstünde geniş bir coğrafyaya egemen olmuşlardır. Salgın hastalıkların sivil halk ve ordu üstünde oluşturacağı tehlikenin farkına varan Selçuklular, tıp merkezi sayılabilecek hastaneler kurmuştur.

Selçuklular Periyodu’ndeki bu şifahaneler, Haçlı Seferleri esnasında faaliyette oldukları için dünya hastane zamanı açısından da oldukça önemlidir. Bimâristan, mâristan ve dârüşşifa adıyla tesis edilen bu hastanelerin haricinde, cüzzam hastaları için miskinler tekkesi denilen cüzzamhaneler de açılmıştır. Akıl hastalarının Avrupa’da dışlanıp kaderlerine terk edildikleri dönemde Türkler; telkin, müzik ve renk ile tedavi şekilleri uygulamışlardır.

Günümüze kadar ulaşabilen mühim Selçuklu şifahaneleri içinde; Şam’da bulunan Nureddin Şifahanesi, Divriği’de bulunan Turan Melik Şifahanesi, Kayseri’de bulunan Gevher Nesibe Hatun Şifahanesi ve Tıp Okulu yer almıştır.

Gıyaseddin Keyhüsrev tarafınca 1204 senesinde inşaatına başlanan Gevher Nesibe Hatun Şifahanesi, 1206 senesinde hizmete girmiştir. 1890 yılına kadar eğitim hastanesi olarak vazife icra eden Gevher Nesibe Hatun Şifahanesi, Anadolu’nun İslami döneme ilişkin en eski şifahanesi ve dünyanın ilk tıp fakültesidir.

Bu şifahanede; başhekim, başhekim yardımcıları, minimum iki tane cerrah ve dâhiliyeci, asistanlar ve bir de eczacı çalışırdı. Bu tıp kurumunda eğitim kuramsal ve ergonomik olarak yapılır, burada eğitim gören öğrencilere Razi, İbni Sina ve Gallen benzer biçimde bilim adamlarının kitapları okutulurdu. Burada ve öteki şifahanelerde hasta bakımları ve tedavileri parasız yapılırdı. Gevher Nesibe Hatun Şifahanesi’nde, müderrislere günlük 20 akçe, öğrencilere günlük 8 akçe, vakıf gelirlerini toplayan görevliye günlük 2 akçe verilmesi o dönemde tıp eğitimine verilen önemin göstergesidir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir