Türkü Nedir? Türkülerin Özellikleri

Türk halk edebiyatında en fazlaca kullanılan şiir türlerinden önde gelen türküde, Anadolu halkının acıları ve lukları anlatılmıştır. Türk halkının yaşamış olduğu her vaka türkülerin mevzusu olabilir. Bu mevzuda Ahmet Hamdi Tanpınar, “Türk insanının yazılmayan romanı türkülerde saklıdır” demiştir.

Türkü kelimesi incelediğinden Türklere ilişik olan şiir manasında “Türk-i” kelimesinden türemiştir. Türküler yüzyıllar süresince sözlü olarak nesilden nesile aktarıldığı için zaman içinde kimin yazdığı unutulmuştur. Türküler iki bölümden oluşmaktadır. Türkülerde aslolan sözlerin bulunmuş olduğu yer bend bölümüdür. Bendleri birbirine bağlayan ise kavuştak olarak adlandırılan nakarat bölümüdür.

Türküler çeşitli özelliklerine nazaran üç başlıkta inceleyebiliriz:

1. Ezgilerine Bakılırsa Türküler

Ezgilerine nazaran türküler kırık havalar ve uzun havalar olmak suretiyle iki başlıkta incelenir.

Kırık Havalar: Bununla beraber usullü havalar olarak bilinir. Bu tür türküler içinde şunlar yer alır: Horon, zeybek, halay… 

Uzun Havalar: Usulsüz hava olarak da adlandırılır. Divan, bozlak, hoyrat…

2. Mevzularına Bakılırsa Türküler

Mevzularına nazaran türküler oldukça çeşitlidir: Ninni, çocuk türküleri, aşk türküleri, ölüm türküleri, kahramanlık türküleri…

3. Yapılarına Bakılırsa Türküler

Dörtlüklerle oluşan türküler, iki dizeden oluşan türküler, üç dizeden oluşan türküler…

Türkünün Özellikleri

1. Her mevzuda türkü yazılabilir: aşk, ayrılık, ölüm, doğa…

2. Türküler bend ve kavuştak olmak suretiyle iki bölümden oluşur.

3. Türküler heccenin daha fazlaca 7,8 ve 11’li kalıplarıyla söylenmişlerdir.

4. Türkülerin son dizesindeki kavuştak kısmı her dörtlük sonunda aynen yeniden yeniden eder.

5. “aaab cccb dddb” ya da”aaabb cccbb dddbb” şeklinde kafiyelenirler.

6. Türkülerin kendilerine özgü ezgileri vardır.

7. Türkülerin bölgelere nazaran değişik adları vardır.

8. Türküler anonim olmasına karşın bazı türkülerin söyleyeni bellidir.

9. Divan edebiyatındaki şarkının halk edebiyatındaki karşılığıdır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir