Ünsüz Türemesi

Türkçemizi daha iyi kullanmak ve bilhassa yazı dilinde herhangi bir hata yapmamak adına hakim olmamız ihtiyaç duyulan ses bilgisi içinde birkaç örneği bulunan “Ünsüz Türemesi” ile ilgili bilmemiz gerekenler şu şekilde:

Ünsüz Türemesi Nedir?

Bir sözcüğün ek aldığında ya da başka bir sözcükle birleşik kelime oluşturması esnasında bir ünsüz harfin ortaya çıkmasına “Ünsüz Türemesi” nedir. Bir çok süre Arapça kökenlik sözcüklerde gördüğümüz bu ses vakasını şu şekilde sıralayabiliriz:

Arapçadan dilimize girmiş olan bazı sözcükler ünlüyle süregelen bir ek aldıklarında sondaki sessiz harf ikizleşir şu demek oluyor ki ünsüz türemesi gerçekleşir.

Ret +i → Reddi

Yukarıdaki örnekte “Ret” kelimesi “-i” ekini aldığında sondaki ünsüz harf ikizleşmiş şu demek oluyor ki “d” sesi türemiştir.

Arapça kökenli bazı sözcükler “-etmek, -olmak, -eylemek” benzer biçimde destek fiiller aldıklarında kök sonundaki sessiz harf ikizleşir şu demek oluyor ki ünsüz türemesi meydana gelir.

Af + etmek → Affetmek

Yukarıdaki örnekte kök halinde bulunan ve Arapça kökenli olan “Af” kelimesine “-etmek” destek fiili getirildiğinde “f” ünsüzünün türediği görülmektedir.

Ünsüz Türemesi Örnekleri

His + etmek → Hissetmek
Hal + olmak → Hallolmak
Sır+ ı → Sırrı
Had + i → Haddi
Tıp + ı → Tıbbı
Zam + ı → Zammı
Hak + ı → Hakkı
Zan + ım +ca → Zannımca

Türkçede iki meşhur yan yana bulunmayacağından yabancı dillerden Türkçemize geçmiş bazı sözcüklerdeki iki meşhur arasına ünsüz harf türeyebilir.

Faide → Fayda
Zaif → Zayıf
Fiat → Fiyat
Repertuar → Repertuvar

Ses Vakaları I Yumuşama I Benzeşme I Meşhur Düşmesi I Meşhur Daralması

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir