Vecihi Hürkuş Kimdir? Tarihteki Önemi Nedir?

Vecihi Hürkuş, askerî pilot, tayyare imalatçısı ve tayyare mühendisi olan Vecihi Hürkuş, Türk havacılık tarihinde mühim bir isimdir.

I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı’nda büyük yararlılıklar gösteren Astsubay Pilot Vecihi Hürkuş, Vecihi K-6 adını verdiği ilk uçağının projesini 1918’de çizdi. Cumhuriyetin ilanından sonrasında İzmir’de ufak bir atölyede yapım etmiş olduğu Vecihi K-6 uçağı ile 1925’te başarıya ulaşmış bir tecrübe etme uçuşu yapmış oldu.

Teknik denemesi yapılmamış bir aletle başkalarının yaşamını tehlikeye atmaktan 15 gün ev hapsi cezası aldı. Vecihi Hürkuş, cezayı haksız bularak Hava Kuvvetlerinden çekilme etti.

İstanbul’da imalathane kuran Vecihi Hürkuş, 1930’da V-14 adını verdiği ikinci uçağını yapmış oldu. Sadece uçağı yapım ederken ihtiyaç duyulan bilgilendirmeleri yapmaması ve lüzumlu izinleri almaması Hava Yolu (seyrüsefer) Kararnamesi hükümlerine aykırı görüldü ve uçağa uçuş izni verilmedi. Millî Müdafa Bakanlığına bağlı Hava İşleri Genel Müdürlüğünden Vecihi Hürkuş’a gönderilen yazı şöyleydi:

‘‘V- 14 tipi tayyarenin, her ne kadar deneyim uçuşlarında ve takiben İstanbul’dan havalanarak Ankara’ya kadar hava yöntemiyle yapmış olduğu uçuşlarda uçuş kabiliyetinin yerinde olduğu anlaşılmış ise de tayyarenin aerodinamik vasıflarını tespit edecek elimizde hiçbir araç bulunmadığından fennen muayenesine imkân görülmemiş ve bu suretle gerektirme eden seyrüsefer vesikası verilmemiştir.’’

Bunun üstüne Vecihi Hürkuş, uçağını parçalayıp trenle Prag’a götürdü. Çek Hükûmetince görevlendirilen komisyon tarafınca lüzumlu onayları alan Vecihi Hürkuş, uçarak İstanbul’a geldi. 1932’de Türkiye’nin ilk sivil uçuş okulunu (Vecihi Sivil Tayyare Okulu) Kadıköy’de açtı. Okulu açtığında V-14 ve V-15 adlı iki uçağı vardı, sonraki iki yılda altı tayyare daha yapmayı başardı. Uçakların yalnız motoru dışarıdan alındı öteki aksamları atölyelerde yapılmış oldu.

Vecihi Hürkuş, Tayyare Onarım ve Türk Motor Anonim Şirketinde (TOMTAŞ) şef pilot (kontrol pilotu) olarak vazife yapmış oldu. Almanya’da Dassault firmasının üretim ve uçuş hattındaki uçakları üstünde gereksinim duyulan değişimleri şahsen yapma ve yeni tavsiyeler sunma uygulamaları oldu.

Mesela TOMTAŞ’ın siparişi olan Junkers A-20 uçağında, Almanya’da Vecihi Hürkuş’un katkılarıyla meydana getirilen değişimler sonucu Ju A-35 tipi üretildi. Vecihi Hürkuş, TOMTAŞ’ın sözleşmesindeki 64 tane Junkers A-20 uçağı yerine, yeni ve daha iyi performansa haiz Junkers A-35 uçaklarının alınması önerisinde bulunmuş oldu fakat bu önerisi dikkate alınmadı.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir