W. T. Tutte

W. T. Tutte Biyografisi

II. Dünya Savaşı esnasında Almanlar’ın en büyük kod sistemlerinden birisini kırarak İtilaf Devletleri’nin savaşı kazanmasında büyük bir rol oynayan İngiliz matematikçi ve kod kırıcı. Harpte gösterdiği başarılarla tanınan Tutte, ek olarak combinatorics ve graph theory alanlarında başarı göstermiş çalışmalara imza atmıştır.

W. T. Tutte, 14 Mayıs 1917 tarihinde, Newmarket, Suffork, İngiltere’de, bahçıvan bir babanın oğlu olarak dünyaya geldi. Tam adı William Thomas Tutte’dir. Cambridge Üniversitesi’ne bağlı olan Trinity College’da kimya eğitimi alan Tuttle, hemen hemen kolejde eğitim görmüş olduğu yıllarda, üç arkadaşı ile birlikte uzun süredir çözülemeyen bir matematiksel problemi (squaring the square) çözerek üne kavuştu.

II. Dünya Savaşı’nın arifesinde, öğretmenlerinin de tavsiyesi üstüne, Devlet Kod ve Şifreleme Okulu’na yazıldı. İngiltere’nin Bletchley nahiyesinde bulunan ve Bletchley Park ya da Station X adları ile anılan bu okul, İngiltere’nin harp süresince düzenlemiş olduğu şifreleme ve gizyazı kırma operasyonlarının merkezi konumunda bulunmaktaydı.Tutte, burada çalmış olduğu süre zarfında Almanlar’ın en iyi şifreleme aleti olarak ünlenen ve kodu kırılamayacağı idda edilen Lorenz SZ 40 / 42 makinalarının kodunu kırarak İtilaf devletlerinin savaşı kazanmasına giden yolu açtı.

Tutte, 1948 senesinde, Cambridge Üniversitesi’nden matematik alanında doktorasını aldı ve bir süre sonrasında Tunny’de bulunan Bletchley Park’da çalıştı. 19481962 yılları aralığında Toronto Üniversitesi’nde matematik öğretmeni olarak vazife almasının arkasından, 1962 yılından emekli olacağı 1985 yılına kadar vazife alacağı Waterloo Üniversitesi’nde çalışmak için Kanada’ya göç etti. 1996 senesinde, memleketi olan İngiltere, Newmarket’e taşındı, sadece 2000 senesinde, Kanada’da Waterloo’ya döndü.

Combinatorics ve bilhassa graph theory üstüne matematikteki kariyerini ilerleten Tutte, bununla beraber Waterloo Üniversitesi’nde Department of Combinatorics and Optimization bölümünün açılmasına destek oldu.

2001 senesinde CRM-Fields-PIMS ödülünü kazanan Tutte, 2 Mayıs 2002 tarihinde, Kanada’da hayata gözlerini yumdu.
Kaynak:Yaşam öyküsü.info

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir