Yumuşama Dönemi’nde Dünya Ticaret Hacmindeki Değişim

1945-1970 arası dönemde gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelerdeki sömürge bağlantılarını kullanarak ham maddeyi düşük fiyatlardan aldılar. Ek olarak ucuz petrol ve ucuz iş gücü gelişmiş ülkelerin itici gücü oldu. Verimlilik ve kâr oranlarında büyük artış yaşandı.

II. Dünya Savaşı sonrası Batı Avrupa ülkelerinin ekonomileri ciddi yapısal değişimlere uğradı. Ülkelerdeki tarımsal nüfus 1950’lerde %20-25 iken 1970’lerde ortalama %10’a geriledi. Bu durum tarımda sanayileşmenin bir sonucuydu. II. Dünya Savaşı sonrası gübre kullanımındaki artış tarımsal üretimi de artırdı. Amerikan ziraat ihracatı etkisiyle tarımda üretim dünya genelinde arttı. Bu artış Üçüncü Dünya ülkelerinin ekonomilerine ağır darbe vurdu.

Sanayideki tekrardan yapılanma sektörde bir değişiklik başlattı. Maden kömürü, demir, tekstil benzer biçimde eski endüstri sektörlerinde durgunluk görülürken yeni teknolojilerin kullanımıyla kimya, elektrik benzer biçimde endüstri sektörleri hızla gelişti. Bu gelişmelerle ekonomide büyük yükselişler yaşandı. İngiltere’de maden kömürü, demir ve demirli metallerde üretim oranlarında %50, tekstilde %20 düşüş yaşanırken kimyasalların üretimi ortalama iki katına çıktı ve elektrik sanayisi neredeyse %50 arttı.

Yaşanmış olan gelişmeler, iç tüketimde daha ilkin görülmemiş boyutlardaki artışın hem sebebi hem de sonucuydu. 1930’lu ve 40’lı yıllarda gelir azlığı ve işsizlik benzer biçimde nedenler tüketimde azalmaya sebep olmuştu. Cenk sonrasını gören kuşaklar, bazı ülkelerde karneye bağlanan tüketim mallarının kıtlığını yaşamış, bu durum bir tüketim açlığı oluşturmuştu. Ertelenmiş ve bastırılmış tüketim arzusu, harp sonrası süratli büyümenin itici güçlerinden biri oldu.

Tüketimde, yükselen gelir düzeyleri belirleyici oldu. 1960 ve 70’li yıllarda en gelişmiş on Avrupa ülkesinde hane tüketimi senelik averaj %3 artarken İspanya, Portekiz, Yunanistan benzer biçimde ülkelerde bu artış %5’ti. Hususi tüketim 1970’lerde Batı Avrupa’da senelik %4-5 oranında terfi etti. Avrupa’daki tüketim artışıyla bağlantılı olan ihracat fırsatları, Avrupa ülkeleri için daha da dinamik bir şekilde büyüyen bir ihracat piyasası oluşturdu. Avrupa’nın ekonomik bütünleşme süreci; büyük ve gümrük tarifesinden muaf, tek bir Avrupa pazarını oluşturdu. Batı Avrupa ülkeleri gitgide daha çok birbirlerine yöneldi. AET’ye üye ülke ekonomileri için olanak yaratan bir ihracat patlaması sağlandı.

1938’de Avrupa’da meydana getirilen ithalatın %53’ü Avrupa kaynaklı iken ihracatın %64’ü, bir Avrupa ülkesinden öteki Avrupa ülkesine yapılıyordu. 1970-72 yılları aralığında, Avrupa ithalatının %70’i ve ihracatının %72’si Avrupa ülkeleriyle gerçekleştiriliyordu. Savaşın sonundan 1973’e kadar Avrupa ihracatı neredeyse altı buçuk kat arttı. Ticari mal ihracatı, 1950’de Batı Avrupa’nın toplam GSYH’sinin (Gayrisafi Yurt İçi Hasıla) %9,4’ünü oluşturuyordu. 1973’te ise %21’ine çıkmıştı.

Dünya ihracat hacmi 1950’de 300 milyar dolardan 1973’te 1,7 trilyon dolara, yüzyılın sonunda ise 5,8 trilyon dolara çıkmıştı. Avrupa’da 1950’de toplam ihracat 0,14 trilyon dolar, 1973’te 0,90 trilyon dolar, yüzyılın sonunda ise 2,73 trilyon dolar oldu. İhracat, Avrupa’nın ekonomik performansında devamlı artan bir rol oynadı. 1950’de Batı Avrupa GSYH’sinin %9’unun altında olan mal ihracatı kıymeti, 1973’te ortalama %19’a çıktı ve yüzyılın sonunda %36’ya ulaştı.

II. Dünya Savaşı sonundaki teknik gelişmelerin endüstri alanında süratli bir halde uygulanışı, sanayide verimliliği artırdı. Yaşam kalitesinin artması, insanların daha ilkin lüks olarak görülen ürünlere (çamaşır makinesi, tv vb.) haiz olmalarını sağlamış oldu. Temel ihtiyaçların karşılanmasından sonrasında sanayiciler, üretimde devamlılığı sağlayabilmek için yeni gereksinimler ortaya koydu. Reklamlar bu alandaki boşluğu doldurdu. Büyük firmalar, reklam sektörüne büyük bütçeler ayırdı. Reklamlarla bireylerdeki alım duygusu kamçılanmaktaydı. Reklam sektörü inanılmaz bir hızla gelişti. Bilhassa de hem görsel hem işitsel özelliğe haiz bir vasıta olan televizyonun reklam dünyasının hizmetine girmesiyle reklam harcamaları büyük boyutlara ulaştı. Internasyonal ticaretin artışı, ülkelerin birbirlerine daha bağımlı hâle gelmesini ve bilhassa fazlaca uluslu şirketlerin çeşitli ülkelerde yayılmasını sağlamış oldu.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir